Marta Jodkowska

Marta Jodkowska

Przestępstwo nielegalnej produkcji środków odurzających lub substancji psychotropowych

Głównym celem ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (NarkU) jest przeciwdziałanie zjawisku narkomani, tj. walka z nielegalną produkcją oraz rozpowszechnianiem środków odurzających i substancji psychotropowych. W doktrynie oraz orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym przedmiotem ochrony rzeczonej ustawy jest nie tylko monopol państwa na produkcję i dystrybucję ww. środków, ale także – o ile nie przede wszystkim – zdrowie i życie społeczeństwa jako ogółu.

Zgodnie z art. 4 NarkU, stanowiącym swoisty słowniczek pojęć użytych w ww. ustawie, „środkiem odurzającym” jest każda substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego działająca na ośrodkowy układ nerwowy, która została wymieniona w załączniku nr 1 do ustawy. Tak samo zdefiniowane zostały „substancje psychotropowe”, niemniej jednak ich spis ustawodawca zamieścił w załączniku nr 2. Dla przykładu, środkami odurzającym są morfina, kokaina czy heroina, a substancjami psychotropowymi – amfetamina oraz ketamina.

Jednym z zachowań zabronionych pod groźbą kary przez rzeczoną ustawę jest produkcja narkotyków. W świetle art. 53 NarkU karane jest nielegalne:

 – wytwarzanie,
 – przetwarzanie,
 – przerabianie środków odurzających lub substancji psychotropowych,
 – przetwarzanie słomy makowej.

Uznano, że przestępstwo to można popełnić tylko umyślnie, w zamiarze bezpośrednim bądź ewentualnym.

Na marginesie należy wskazać, iż omawiana ustawa przewiduje także sytuacje, w których wytwarzanie, przetwarzanie oraz przerabianie środków odurzających lub substancji psychotropowych może zostać uznane za zachowanie zgodne z prawem. Będzie tak w przypadku, gdy podmiot podejmujący działalność wskazaną powyżej, uzyska na nią zezwolenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Co istotne, zgodnie z art. 35 ust. 3 NarkU zezwolenia nie wymaga przerób środków odurzających i substancji psychotropowych, który jest dokonywany w aptece na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne.

Kluczowe znaczenie dla odpowiedzialności karnej mają ustalona ilość wytworzonych, przetworzonych lub przerobionych narkotyków oraz to, czy działania te zostały podjęte w celu osiągnięcia korzyści majątkowej czy osobistej. Jeśli bowiem przedmiotem omawianego czynu jest znaczna ilość środków odurzających, substancji psychotropowych albo słomy makowej lub czyn ten został popełniony w celu, o której mowa powyżej, sprawca dopuści się zbrodni i będzie podlegał grzywnie i karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata. W pozostałych zaś przypadkach będziemy mieć do czynienia z występkiem, za który grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.

Zgodnie z art. 115 § 4 Kodeksu Karnego przez „korzyść majątkową lub osobistą” należy rozumieć zarówno korzyść dla siebie, jak i dla kogoś innego. Korzyścią majątkową jest korzyść mająca wartość ekonomiczną, która może polegać nie tylko na zwiększeniu aktywów majątkowych, ale także na zmniejszeniu pasywów. Korzyścią osobistą będzie zaś świadczenie zaspokajające przede wszystkim potrzebę niematerialną sprawcy, np. przyznanie nagrody czy utrzymywanie kontaktów seksualnych.

Co ciekawe, w doktrynie oraz orzecznictwie istnieje spór dotyczący tego, jak należy rozumieć pojęcie „znaczna ilość narkotyków”. Niemniej jednak według dominującego w ostatnich latach poglądu „znaczną ilością” będzie taka ilość narkotyków, która wystarczy do jednorazowego odurzenia się co najmniej kilkudziesięciu osób.

Styczeń 18, 2017
Marta Jodkowska

Marta Jodkowska

Przestępstwo rozboju – typ kwalifikowany

W art. 280 § 2 Kodeksu karnego stypizowana została kwalifikowana postać rozboju, tj.:

-posługiwanie się przez sprawcę bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym albo
-działanie w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu lub wspólnie z inną osobą, która posługuje się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem.

Zgodnie z art. 7 ustawy o broni i amunicji bronią palną jest każda przenośna broń lufowa umożliwiająca miotanie pocisków lub substancji w wyniku działania materiału miotającego. Na podkreślenie zasługuje więc fakt, iż użycie przez sprawcę atrapy broni nie jest posługiwaniem się bronią palną w rozumieniu art. 280 § par. 2 KK. Posługiwaniem się bronią nie będzie również posiadanie przy sobie broni bez jej okazywania osobie pokrzywdzonej. W doktrynie oraz orzecznictwie kwestią sporną było natomiast, czy bronią palną w rozumieniu rzeczonego artykułu jest broń gazowa. Problem ten ostatecznie rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 29 stycznia 2004 r. (sygn. akt I KZP 39/03, Legalis) stwierdzając, iż broń tę bez wątpienia należy za takową uznać.

Kolejnym narzędziem wymienionym w art. 280 § 2 KK jest nóż. W tym miejscu wskazać należy, iż za niebezpieczny uznany będzie każdy jego rodzaj umożliwiający sprawcy spowodowanie uszkodzenia ciała, w tym także nóż kuchenny.

Przedmiotami podobnie niebezpiecznymi do broni palnej lub noża będą natomiast wszelkie urządzenia, które ze względu na swoje właściwości – w tym masę, ostrość czy kształt – stwarzają dla człowieka niebezpieczeństwo utraty jego życia bądź zdrowia. Dla przykładu, będą to łom, siekiera czy kij baseballowy. Za środki obezwładniające w rozumieniu art. 280 § 2 KK uznaje się zaś m.in. paralizator, gaz czy chloroform.

W tym miejscu należy wskazać, iż wyrażenie „posługuje się” powinno być interpretowane szerzej niż sformułowanie „używa”. W związku z tym nie jest konieczne, aby sprawca faktycznie użył niebezpiecznego przedmiotu, a wystarczy jedynie, aby posłużył się nim w celu zastraszenia ofiary i pokonania jej oporu.

Za kwalifikowaną postać rozboju uznaje się także działanie w inny niż wyżej opisany sposób, który bezpośrednio zagraża życiu. Dla przykładu wskazać można, iż tępy nóż, czy długopis same w sobie nie mogą zostać uznane za niebezpieczne narzędzia, jednak mimo to, mając na uwadze sposób postępowania z nimi przez sprawcę, np. wbijanie tychże narzędzi w oczy, uzasadnia kalifikację z omawianego przepisu.

Należy również pamiętać, iż zgodnie z brzmieniem art. 280 § 2 KK za udział w kwalifikowanym typie przestępstwa rozboju odpowie również sprawca, który wprawdzie sam nie posługiwał się bronią palną, nożem, innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym, ale co najmniej akceptował ich użycie przez chociażby jednego ze współsprawców.

Co istotne, kwalifikowany typ rozboju jest zbrodnią, w związku z czym jego sprawca podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.

Patronat merytoryczny Adw. Patrycja Siewiec

Grudzień 6, 2016
Marta Jodkowska

Marta Jodkowska

Przestępstwo rozboju – typ podstawowy

Na wstępie należy wskazać, iż art. 280 Kodeksu karnego stanowi lex specialis w stosunku do art. 278 KK, tj. przestępstwa kradzieży. W § 1 rzeczonego artykułu stypizowany został typ podstawowy przestępstwa rozboju. Zgodnie z jego brzmieniem, rozboju dopuszcza się ten, kto:

-kradnie, używając przemocy wobec osoby lub grozi natychmiastowym jej użyciem albo
-doprowadza człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności.

Jest to więc przestępstwo złożone, ponieważ sprawca zmierza do dokonania zaboru cudzej rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia, naruszając wolność człowieka, jego nietykalność, zdrowie czy nawet życie. Rzecz będąca przedmiotem kradzieży stanowi zatem bliższy przedmiot ochrony, natomiast wolność, nietykalność i zdrowie człowieka, akurat w tym przypadku – przedmiot dalszy. W tym miejscu należy również wskazać, iż przestępstwo to można popełnić tylko umyślnie w zamiarze bezpośrednim, a zastosowanie ww. środków musi nastąpić przed bądź w trakcie dokonywania kradzieży. Odwrócenie tej kolejności spowodowałoby bowiem, iż mielibyśmy do czynienia z innym czynem zabronionym, stypizowanym w art. 281 KK, tj. kradzieżą rozbójniczą. Co ciekawe, zgodnie z art. 10 § 2 KK, rozbój jest jedynym przestępstwem przeciwko mieniu, za którego popełnienie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności karnej osoba małoletnia po ukończeniu 15. roku życia.
Przez użycie przemocy wobec osoby należy rozumieć fizyczne oddziaływanie na człowieka, np. poprzez jego obezwładnienie czy bicie, w celu pokonania jego oporu i dokonania kradzieży. Nadto, nie jest wcale konieczne, aby sprawca użył przemocy bezpośrednio wobec pokrzywdzonego, bowiem może być ona skierowana także wobec osoby trzeciej, np. dziecka ofiary. Co istotne, za rozbój nie można uznać kradzieży przy użyciu przemocy pośredniej, tj. takiej, która jest skierowana na rzeczy. Dlatego też, jak słusznie podkreśla się w doktrynie oraz orzecznictwie, rozbojem nie będzie kradzież polegająca na wykorzystaniu elementu zaskoczenia i wyrwaniu rzeczy z ręki pokrzywdzonego.
Alternatywnym sposobem popełnienia rozboju jest groźba użycia przemocy wobec osoby. Co ciekawe, groźba ta nie musi być wyrażona słownie – może również wynikać z określonego zachowania się, np. uczynionego gestu. Dla realizacji znamion przestępstwa stypizowanego w art. 280 KK nie jest również wymagane, aby sprawca miał realny zamiar spełnienia rzeczonej groźby. Wystarczy bowiem, aby wzbudzała ona w pokrzywdzonym obawę, iż zostanie zrealizowana.
Należy wskazać, iż przestępstwa rozboju dopuszcza się również ten, kto doprowadza człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności. Stanem nieprzytomności jest sytuacja, w której pokrzywdzony zostaje pozbawiony świadomości, np. poprzez zastosowanie wobec niego środków farmakologicznych czy chemicznych (alkohol, narkotyki, środki nasenne), czego skutkiem jest niezdolność przeciwstawienia się zaborowi rzeczy. Co istotne, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, stan nieprzytomności, o którym mowa powyżej, nie może wynikać z urazów zadanych pokrzywdzonemu. W tym bowiem przypadku będziemy mieć do czynienia z zastosowaniem przemocy wobec osoby. Za stan bezbronności należy zaś uznać sytuację, w której pokrzywdzony wprawdzie jest przytomny, jednak nie ma możliwości stawienia oporu przeciwko bezprawnemu zamachowi, np. z powodu skrępowania mu rąk czy zamknięcia w pomieszczeniu. Co ciekawe, przestępstwa rozboju nie dopuszcza się osoba, która okradła nieprzytomnego lub pijanego, nawet jeśli wcześniej spożywała wspólnie z pokrzywdzonym alkohol, ale bez powziętego z góry zamiaru dokonania zaboru jego rzeczy w celu przywłaszczenia.
Zgodnie z sankcją zawartą w art. 280 § 1 KK, sprawca dokonujący rozboju w wyżej opisany sposób podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do lat 12.

Patronat merytoryczny Adw. Patrycja Siewiec

Photo by: Flickr

Listopad 21, 2016

Potrzebujesz natychmiastowej Porady w sprawie?

PORADY ONLINE

Potrzebujesz pożyczkę na usługę prawną?

POŻYCZKA LEXRATY